این ترجمه بر پایهٔ متن عربی، اردو و انگلیسیِ بازبینیشده به دست عالمان است.
بهروزرسانی:
خط مصحف:
راهنمای رنگها
در مثالهای قرآنی تنها حروفی رنگی شدهاند که قاعده بر آنها جاری است؛ بقیهٔ کلمه سیاه میماند. هر رنگ در سراسر کتاب یک معنای ثابت دارد:
غنه: اخفا، اقلاب، ادغام با غنه، نون و میم مشدد
اظهار: حلقی، شفوی، قمری
حرفی که نوشته میشود ولی خوانده نمیشود، یا بدون غنه کاملاً ادغام میشود
قلقله
مدّ دو حرکتی: طبیعی، بدل، صلهٔ صغری، عوض
مدّ چهار یا پنج حرکتی: متصل، منفصل، صلهٔ کبری
مدّ لازم شش حرکتی
مدّ ۲، ۴ یا ۶ حرکتی: عارض للسکون و لین هنگام وقف
تفخیم (درشت)
ترقیق (نازک)
حرفی که در مثال بررسی میشود
موارد خاص: سکت، اماله، تسهیل، اشمام
«الإِخْفَاء» یعنی پنهان کردن؛ در اصطلاح، ادای نون ساکن یا تنوین در حالتی میان اظهار و ادغام، بدون تشدید و با حفظ غنه است. حروف آن پانزده حرف باقیماندهاند، یعنی حروف نخست کلمات صِفْ ذَا ثَنَا كَمْ جَادَ شَخْصٌ قَدْ سَمَا دُمْ طَيِّبًا زِدْ فِي تُقًى ضَعْ ظَالِمَا. زبان به مخرج حرف بعدی نزدیک میشود بیآنکه بر مخرج نون تکیه کند، با غنهای دو حرکتی.
پانزده حرف اخفا
مِنصَلۡصَٰلٖمِنْصَلْصَالٍ
الحجر ۲۶
پیش از ص
مَّنذَامَنْذَا
البقرة ۲۴۵
پیش از ذ
مِنثَمَرَةٖمِنْثَمَرَةٍ
البقرة ۲۵
پیش از ث
مِنكُلِّمِنْكُلِّ
البقرة ۱۶۴
پیش از ك
أَنجَيۡنَٰكُماَنْجَيْنٰكُمْ
الأعراف ۱۴۱
پیش از ج
فَمَنشَآءَفَمَنْشَآءَ
المزمل ۱۹
پیش از ش
مِنقَبۡلُۖمِنْقَبْلُ
البقرة ۲۵
پیش از ق
مِنسُلَٰلَةٖمِنْسُلٰلَةٍ
المؤمنون ۱۲
پیش از س
مِندُونِمِنْدُوْنِ
البقرة ۲۳
پیش از د
مِنطِينٖمِنْطِيْنٍ
المؤمنون ۱۲
پیش از ط
فَإِنزَلَلۡتُمفَاِنْزَلَلْتُمْ
البقرة ۲۰۹
پیش از ز
مِنفَضۡلِهِۦمِنْفَضْلِهٖﶈ
آل عمران ۱۷۰
پیش از ف
مِنتَحۡتِهَامِنْتَحْتِهَا
البقرة ۲۵
پیش از ت
مَنضَلَّمَنْضَلَّ
المائدة ۱۰۵
پیش از ض
مِنظَهِيرٖمِنْظَهِيْرٍ
سبإ ۲۲
پیش از ظ
مراتب اخفا و درشتی غنهٔ آن
اخفا بر اساس نزدیکی حرف به مخرج نون سه مرتبه دارد: قویترین پیش از طاء، دال و تاء که نزدیکتریناند؛ ضعیفترین پیش از قاف و کاف که دورتریناند؛ و میانه پیش از بقیه. غنه تابع حرف بعدی است: پیش از حروف استعلا درشت، مانند ﴿مِن قَبۡلُۖمِنْ قَبْلُ﴾(البقرة ۲۵) و ﴿مِن طِينٖمِنْ طِيْنٍ﴾(المؤمنون ۱۲)، و پیش از دیگر حروف نازک، مانند ﴿مِن كُلِّمِنْ كُلِّ﴾(البقرة ۱۶۴).
خطای رایج
خطاهای رایج در اخفا: رسیدن زبان به مخرج نون تا نون آشکار شود، کشیدن غنه تا واو یا یاء پدید آید، یا تبدیل نون مخفی به میم پیش از فاء.
حکم به اختصار
نون ساکن و تنوین: اظهار پیش از شش حرف حلقی؛ ادغام با غنه در حروف ینمو در دو کلمه؛ ادغام بدون غنه در لام و راء؛ اقلاب پیش از باء؛ اخفا پیش از پانزده حرف دیگر. غنه، جز در اظهار، دو حرکت طول میکشد.
منابع: ابن الجزری، «المقدمة الجزرية»، ابیات ۶۵ تا ۶۸؛ ابن الجزری، «النشر في القراءات العشر»: باب أحكام النون الساكنة والتنوين؛ مکی بن ابی طالب، «الرعاية لتجويد القراءة»: باب أحكام النون الساكنة والتنوين؛ المرصفی، «هداية القاري إلى تجويد كلام الباري»: أحكام النون الساكنة والتنوين.