وقف و ابتدا: ایستادن و آغاز کردن

ناظم می‌گوید: «پس از استوار کردن حروف، شناختن جایگاه‌های وقف و ابتدا لازم است». دانستن اینکه کجا بایستیم و از کجا آغاز کنیم تجوید را کامل می‌کند، زیرا معنا را نگه می‌دارد. «الوَقْف» یعنی بریدن صدا بر کلمه‌ای به اندازهٔ یک نفس معمولی به قصد ادامه. «السَّكْت» بریدنی کوتاه بدون نفس است. «القَطْع» پایان دادن به تلاوت است. «الابْتِدَاء» آغاز تلاوت پس از قطع یا وقف است.

انواع وقف

چهار گونهٔ وقف اختیاری

به کلمات پیش از وقف نگاه کنید: اگر معنا کامل باشد و نه در لفظ و نه در معنا با پس از خود پیوندی نداشته باشد، تام است؛ اگر تنها در معنا پیوند داشته باشد، کافی؛ اگر در لفظ پیوند داشته باشد، حسن؛ و اگر معنا ناقص باشد، قبیح.

ناظم «رُؤُوس الآي» را استثنا کرده و وقف بر آن‌ها را در همه حال جایز دانسته است، زیرا پیامبر ﷺ آیه به آیه می‌خواند، چنان‌که در حدیث ام‌سلمه آمده است. همچنین گفته است که «در قرآن وقفی واجب یا حرام نیست مگر به سببی»: هیچ وقفی به‌خودی‌خود گناه نیست، نه انجامش و نه ترکش، مگر آنکه قاری معنایی نادرست را قصد کند.

ابتدا

ابتدا همیشه اختیاری است، پس تنها با کلماتی آغاز می‌شود که معنایشان مستقل باشد. ابتدای زشت آن است که معنایی نادرست را القا کند، مانند آغاز با ﴿يَدُ ٱللَّهِ مَغۡلُولَةٌۚيَدُ اللّٰهِ مَغْلُوْلَةٌﵧ﴾ (المائدة ۶۴) یا ﴿ٱتَّخَذَ ٱللَّهُ وَلَدٗاۗاتَّخَذَ اللّٰهُ وَلَدًاﶈ﴾ (البقرة ۱۱۶).