Poeti thotë: „pasi të përsosen shkronjat, duhet të njihen ndalesat dhe fillimet“. Njohja e vendit ku ndalesh dhe ku fillon e plotëson texhvidin, sepse e ruan kuptimin. Waqf (الوَقْف) është ndërprerja e tingullit te një fjalë për kohën e një frymëmarrjeje të zakonshme, me qëllim për të vazhduar. Sakt (السَّكْت) është një ndërprerje e shkurtër pa frymëmarrje. Qat' (القَطْع) është përfundimi i leximit. Ibtida' (الابْتِدَاء) është fillimi i leximit pas një ndërprerjeje ose ndalimi.
Llojet e ndalimit
| Lloji | Kuptimi | Dispozita |
|---|---|---|
| Waqf Idtirari (الوَقْف الاضْطِرَارِيّ) | I detyruar nga mungesa e frymës, teshtima ose harresa | I lejuar te çdo fjalë, pastaj rifillohet nga një vend i përshtatshëm |
| Waqf Intizari (الوَقْف الانْتِظَارِيّ) | Për bashkimin e kiraeteve gjatë mësimdhënies | I lejuar për mësimdhënie |
| Waqf Ikhtibari (الوَقْف الاخْتِبَارِيّ) | Për të treguar si shkruhet ose lexohet një fjalë, në provim | I lejuar; i lidhur me rregullat e fjalëve të ndara dhe të bashkuara |
| Waqf Ikhtiyari (الوَقْف الاخْتِيَارِيّ) | I zgjedhur lirisht nga lexuesi | Katër lloje, si më poshtë |
Katër llojet e ndalimit të zgjedhur
Shikoni fjalët para ndalimit: nëse kuptimi është i plotë dhe nuk ka lidhje me atë që vijon as në shprehje as në kuptim, është Tamm; nëse lidhet vetëm në kuptim, Kafi; nëse lidhet në shprehje, Hasan; nëse kuptimi është i paplotë, Qabih.
| Lloji | Ndalimi dhe fillimi | Shembulli |
|---|---|---|
| Waqf Tamm (الوَقْف التَّامّ) | Mirë të ndalesh dhe të fillosh pas tij; i zakonshëm në fund të ajeteve dhe të tregimeve | ﴿وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَوَاُولٰٓئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ﴾ (Al-Baqarah 2:5) ثم ﴿إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْاِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا﴾ (Al-Baqarah 2:6) |
| Waqf Kafi (الوَقْف الكَافِي) | Mirë të ndalesh dhe të fillosh pas tij | ﴿لَا يُؤۡمِنُونَلَا يُؤْمِنُوْنَ﴾ (Al-Baqarah 2:6) ثم ﴿خَتَمَ ٱللَّهُخَتَمَ اللّٰهُ﴾ (Al-Baqarah 2:7) |
| Waqf Hasan (الوَقْف الحَسَن) | Mirë të ndalesh te ai, por jo të fillosh pas tij, përveç kur është fund ajeti | ﴿ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِاَلْحَمْدُ لِلّٰهِ﴾ (Al-Fatihah 1:2) |
| Waqf Qabih (الوَقْف القَبِيح) | Nuk bëhet qëllimisht; nëse detyrohesh, kthehu dhe rifillo | ﴿لَا تَقۡرَبُواْ ٱلصَّلَوٰةَلَا تَقْرَبُوا الصَّلٰوةَ﴾ (An-Nisa 4:43) ﴿وَمَا مِنۡ إِلَٰهٍوَمَا مِنْ اِلٰهٍ﴾ (Ali 'Imran 3:62) |
Poeti përjashtoi Ru'us al-Ay (رُؤُوس الآي), duke lejuar ndalimin në to në çdo rast, sepse Profeti ﷺ lexonte ajet pas ajeti, si në hadithin e Umm Selemes. Ai tha gjithashtu se „në Kuran nuk ka ndalim të detyrueshëm ose të ndaluar përveçse për një shkak“: asnjë ndalim nuk është gjynah në vetvete, as ta bësh as ta lësh, përveç kur lexuesi synon një kuptim të gabuar.
Fillimi
Fillimi është gjithmonë me zgjedhje, prandaj fillohet vetëm me fjalë kuptimi i të cilave qëndron më vete. Fillim i keq është ai që nënkupton një kuptim të rremë, si të fillosh me ﴿يَدُ ٱللَّهِ مَغۡلُولَةٌۚيَدُ اللّٰهِ مَغْلُوْلَةٌﵧ﴾ (Al-Ma'idah 5:64) ose ﴿ٱتَّخَذَ ٱللَّهُ وَلَدٗاۗاتَّخَذَ اللّٰهُ وَلَدًاﶈ﴾ (Al-Baqarah 2:116).
Shenjat e ndalimit në Mushafin e Medinës
| Shenja | Kuptimi | Shembulli |
|---|---|---|
| ◌ۘ | Ndalimi i detyrueshëm | ﴿إِنَّمَا يَسۡتَجِيبُ ٱلَّذِينَ يَسۡمَعُونَۘ﴾ (Al-An'am 6:36) |
| ◌ۗ | Ndalimi më mirë; lidhja e lejuar | ﴿عِندَ ٱللَّهِۗ﴾ (Ali 'Imran 3:163) |
| ◌ۚ | Ndalimi dhe lidhja njësoj të lejuara | ﴿قٓۚ﴾ (Qaf 50:1) |
| ◌ۖ | Lidhja më mirë; ndalimi i lejuar | ﴿وَقِفُوهُمۡۖ﴾ (As-Saffat 37:24) |
| ◌ۛ ◌ۛ | Waqf al-Mu'anaqah (وَقْف المُعَانَقَة): nëse ndalesh në njërin nga dy vendet, mos ndalo te tjetri | ﴿لَا رَيۡبَۛ فِيهِۛ﴾ (Al-Baqarah 2:2) |
| ◌ۜ | Një pushim i lehtë pa frymëmarrje (katër vendet e Hafsit) | ﴿عِوَجَاۜ﴾ (Al-Kahf 18:1) |
Shenjat e ndalimit në Mushafin indo pakistanez
Shenjat e ndalimit të kopjeve indo pakistaneze janë më të shumta se ato të Mushafit të Medinës dhe ndryshojnë prej tyre. Çdo shembull në tabelë është gjetur automatikisht në tekstin e vetë Mushafit.
| Shenja | Kuptimi | Shembull nga Mushafi |
|---|---|---|
| ◌ﶉ | Mim: Ndalim i detyrueshëm: këtu duhet ndalur, sepse lidhja mund të nënkuptojë një kuptim të gabuar | فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْﶉ (Al-Hijr 15:79) |
| ◌ﵧ | Ta': Ndalim absolut: këtu duhet ndalur | مُحَمَّدٌ رَّسُوْلُ اللّٰهِﵧ (Al-Fath 48:29) |
| ◌ﵐ | Jim: Ndalim i lejuar: ndalimi më mirë, lidhja e lejuar | ظُلُمٰتٌ وَّرَعْدٌ وَّبَرْقٌﵐ (Al-Baqarah 2:19) |
| ◌ﵟ | Zay: Ndalim i lejueshëm: ndalimi i lejuar, lidhja më mirë | الْـٰٔنَ حَصْحَصَ الْحَقُّﵟ (Yusuf 12:51) |
| ◌ﵣ | Sad: Ndalim me leje: lidhe, por ndalimi lejohet kur ka nevojë, si për frymë | مَتَاعٌ قَلِيْلٌﵣ (An-Nahl 16:117) |
| ◌ۖ | Sila: Lidhja më mirë | بِمَا فِيْٓ اَنْفُسِهِمْۖ (Hud 11:31) |
| ◌ﵯ | Qaf: Disa thanë se këtu mund të ndalesh; lidhja më mirë | هُدًي مِّنْ رَّبِّهِمْﵯ (Al-Baqarah 2:5) |
| ◌ﵴ | Qif: Ndalu: ndalimi më mirë | قٓﵴ (Qaf 50:1) |
| ◌ﶈ | La: Mos ndalo; në fund të ajetit ndalimi lejohet | فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌﶈ (Al-Baqarah 2:10) |
| ◌ﶌ | Saktah: Një pushim i lehtë pa frymëmarrje | وَقِيْلَ مَنْﶌ رَاقٍ (Al-Qiyamah 75:27) |
| ◌ﶋ | Waqfah: Një pushim më i gjatë se sakti, pa frymëmarrje | بِمَآ اٰتَيْنٰهُمْﵧ فَتَمَتَّعُوْاﶋ (Ar-Rum 30:34) |