Online Quran
PolskiPL

Zasady tajweed

Tafkhim i Tarqiq: litery ciężkie i lekkie

Zebrał i opracował: Syed Abdul Salam

Recenzja naukowa tekstu oryginalnego: Dr. Uzma, Imam Syed Siraj Munir

To tłumaczenie opiera się na sprawdzonym przez uczonych tekście arabskim, urdu i angielskim.

Aktualizacja:

Pismo Koranu:
Przewodnik po kolorach

W przykładach z Koranu zabarwiono tylko litery, których dotyczy zasada; reszta słowa pozostaje czarna. Każdy kolor ma w całej książce jedno stałe znaczenie:

Ghunnah: Ikhfa', Iqlab, Idgham bi-Ghunnah, podwojone Nun i Mim
Izhar: Halqi, Shafawi, Qamari
Litera zapisana, lecz niewymawiana, albo całkowicie zlana bez Ghunnah
Qalqalah
Madd na dwa takty: Tabi'i, Badal, Silah Sughra, 'Iwad
Madd na cztery lub pięć taktów: Muttasil, Munfasil, Silah Kubra
Madd Lazim na sześć taktów
Madd na 2, 4 lub 6 taktów: 'Arid li-s-Sukun i Lin przy zatrzymaniu
Tafkhim (ciężkie)
Tarqiq (lekkie)
Litera omawiana w przykładzie
Przypadki szczególne: Sakt, Imalah, Tashil, Ishmam

Definicje

Tafkhim (التَّفْخِيم) oznacza językowo tuczenie; technicznie jest to pełnia, która wchodzi w dźwięk litery, tak że usta wypełniają się jej echem. Tarqiq (التَّرْقِيق) oznacza wyszczuplanie; technicznie jest to cienkość dźwięku, tak że usta nie wypełniają się jego echem.

Litery według ciężkości

GrupaLiteryZasada
Litery Isti'la'خُصَّ ضَغْطٍ قِظْZawsze ciężkie; najcięższe są litery Itbaq: Sad, Dad, Ta', Dha'
Litery IstifalWszystkie pozostałeZawsze lekkie, z wyjątkiem trzech
Raz ciężkie, raz lekkieالألف، واللام من اسم الله، والراءZależnie od sytuacji, jak wyjaśniono poniżej

Podobnie Ghunnah (الغُنَّة) w Ikhfa' (الإِخْفَاء) idzie za następną literą: ciężka przed literami Isti'la', jak w ﴿مِن قَبۡلُۖمِنْ قَبْلُ﴾ (Al-Baqarah 2:25), i lekka przed pozostałymi, jak w ﴿مِن كُلِّمِنْ كُلِّ﴾ (Al-Baqarah 2:164).

Stopnie ciężkości

Z al-Muqaddimah al-Jazariyyah
٤٥وَحَرْفَ الِاسْتِعْلَاءِ فَخِّمْ وَاخْصُصَاالِاطْبَاقَ أَقْوَى نَحْوُ قَالَ وَالْعَصَا

Nie wszystkie ciężkie litery są jednakowo ciężkie. Ze względu na samą literę litery Itbaq są cięższe od pozostałych liter Isti'la', jak mówi poeta: „wyróżnij Itbaq jako silniejsze, jak w qala i al-'asa”. Ze względu na samogłoskę grupa późniejszych uczonych podała pięć stopni, inni zaś trzy (fathah, potem dammah, potem kasrah), łącząc literę niemą z poprzedzającą samogłoską. Nawet najniższy stopień pozostaje ciężki, a nie lekki.

Fathah z następującym Alif﴿قَالَ﴾ (Al-Baqarah 2:30)
Fathah bez Alif﴿ضَرَبَ﴾ (Ibrahim 14:24)
Dammah﴿قُتِلَ﴾ (Al-Buruj 85:4)
Sukun﴿وَيَقۡطَعُونَ﴾ (Al-Baqarah 2:27)
Kasrah﴿قِيلَ﴾ (Al-Baqarah 2:11)
Fathah z następującym Alif﴿قَالَ﴾ (Al-Baqarah 2:30)
Fathah bez Alif﴿ضَرَبَ﴾ (Ibrahim 14:24)
Dammah﴿قُتِلَ﴾ (Al-Buruj 85:4)
Sukun﴿وَيَقْطَعُوْنَ﴾ (Al-Baqarah 2:27)
Kasrah﴿قِيْلَ﴾ (Al-Baqarah 2:11)

Te pięć stopni podaje się według zdania niektórych późniejszych uczonych.

Źródła: Ibn al-Jazari, al-Muqaddimah al-Jazariyyah, wers 45; Ibn al-Jazari, an-Nashr fi al-Qira'at al-'Ashr: باب الكلام على تفخيم الحروف وترقيقها; Al-Marsafi, Hidayat al-Qari ila Tajwid Kalam al-Bari: مراتب التفخيم.

Alif

Alif sam w sobie nie jest ani ciężkie, ani lekkie; idzie za literą poprzedzającą: ciężkie po ciężkiej literze, jak w ﴿قَالَقَالَ﴾ (Al-Baqarah 2:30) i ﴿ٱلضَّآلِّينَالضَّآلِّيْنَ﴾ (Al-Fatihah 1:7), i lekkie po lekkiej, jak w ﴿وَكُنتُمۡ أَمۡوَٰتٗاوَكُنْتُمْ اَمْوَاتًا﴾ (Al-Baqarah 2:28). Poeta przestrzega przed czynieniem go ciężkim po lekkiej literze: „strzeż się czynić Alif ciężkim”.

قَالَقَالَ
Al-Baqarah 2:30
Ciężkie Alif po Qaf
وَكُنتُمۡ أَمۡوَٰتٗاوَكُنْتُمْ اَمْوَاتًا
Al-Baqarah 2:28
Lekkie Alif po Waw
ٱلنَّارَالنَّارَ
Al-Baqarah 2:174
Lekkie Alif po Nun

Lam w imieniu Allaha

Z al-Muqaddimah al-Jazariyyah
٤٤وَفَخِّمِ اللَّامَ مِنِ اسْمِ اللَّهِعَنْ فَتْحٍ اوْ ضَمٍّ كَعَبْدُ اللَّهِ

Lam Lafz al-Jalalah (لَام لَفْظ الجَلَالَة) jest ciężkie po fathah lub dammah, a także gdy od niego się zaczyna, ponieważ Hamzat al-Wasl ma wtedy fathah. Jest lekkie po kasrah, pierwotnej lub tymczasowej, w tym samym słowie lub w poprzednim. اللّٰهم podlega tej samej zasadzie.

شَهِدَ ٱللَّهُشَهِدَ اللّٰهُ
Ali 'Imran 3:18
Po fathah: ciężkie
مُّحَمَّدٞ رَّسُولُ ٱللَّهِۚمُحَمَّدٌ رَّسُوْلُ اللّٰهِﵧ
Al-Fath 48:29
Po dammah: ciężkie
ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَاَللّٰهُ لَآ اِلٰهَ
Al-Baqarah 2:255
Na początku: ciężkie
بِسۡمِ ٱللَّهِبِسْمِ اللّٰهِ
Al-Fatihah 1:1
Po kasrah: lekkie
ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِاَلْحَمْدُ لِلّٰهِ
Al-Fatihah 1:2
Po połączonej kasrah: lekkie
قُلِ ٱللَّهُمَّقُلِ اللّٰهُمَّ
Ali 'Imran 3:26
Po tymczasowej kasrah: lekkie
Częsty błąd
Błędem jest czynić Lam w imieniu Allaha ciężkim po kasrah lub lekkim po fathah czy dammah.
Źródła: Ibn al-Jazari, al-Muqaddimah al-Jazariyyah, wers 44; Ibn al-Jazari, an-Nashr fi al-Qira'at al-'Ashr: باب اللامات، الكلام على لام اسم الله تعالى; Al-Marsafi, Hidayat al-Qari ila Tajwid Kalam al-Bari: أحكام لام لفظ الجلالة.